Πέθανε ο «σύγχρονος Δαρβίνος», βιολόγος και φυσιοδίφης Έντουαρντ Ο. Γουίλσον

Ο βιολόγος, φυσιοδίφης και συγγραφέας Έντουαρντ Ο. Γουίλσον (Edward O. Wilson), που ήταν γνωστός και ως ο «σύγχρονος Δαρβίνος», πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 92 ετών στη Μασαχουσέτη.
Μαζί με τον βρετανό φυσιοδίφη Ντέιβιντ Ατένμπορο (David Attenborough) ο Γουίλσον θεωρείται μία από τις σημαντικές παγκόσμιες προσωπικότητες της φυσικής ιστορίας και της προστασίας του περιβάλλοντος.
 
Ήταν δημιουργός του Half-Earth Project, με το οποίο πρότεινε την προστασία του ημίσεος των εδαφών και των υδάτων του πλανήτη ώστε να υπάρχουν αρκετά διαφοροποιημένα και αλληλοσυνδεόμενα οικοσυστήματα για να ανατραπεί ο ρυθμός της εξαφάνισης των ειδών, που σήμερα εξελίσσεται με πρωτόγνωρο εδώ και 10 εκατομμύρια χρόνια ρυθμό.
 
Σε αυτόν οφείλεται η δημιουργία δύο νέων επιστημονικών κλάδων (της νησιωτικής Βιογεωγραφίας και της Κοινωνιοβιολογίας) και τριών προγραμμάτων για την ενοποίηση των φυσικών με τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Για το πρωτοποριακό του έργο τού έχουν απονεμηθεί περισσότερα από εκατό βραβεία διεθνώς, ανάμεσα στα οποία και δύο βραβεία Pulitzer για το συγγραφικό του έργο.
 
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν καλέσει τις χώρες να δεσμευθούν για την διατήρηση του 30% των εδαφών και των υδάτων τους - διπλασιάζοντας έτσι τις ζώνες που βρίσκονται σήμερα υπό κάποιας μορφής προστασία- μέχρι το 2030, στόχος που είναι γνωστός ως «30 μέχρι το 30» και είναι εν μέρει εμπνευσμένος από τον σημαντικό επιστήμονα.
 
Γεννήθηκε στη πολιτεία της Αλαμπάμα. Εκεί ξεκίνησε η διαδρομή του ως εντομολόγου, σε ηλικία 10 ετών, όταν περνούσε ώρες στα δάση συλλέγοντας ζωύφια και πεταλούδες.
Για τα επόμενα 70 χρόνια συνέχισε την έρευνά του, ως επιστήμονας και καθηγητής στο Harvard University. 
Σε όλη του την καριέρα, ο Γουίλσον ανακάλυψε περισσότερα από 400 είδη μυρμηγκιών. Όπως έχει πει, ένα από τα μεγαλύτερά του επιτεύγματα ήταν η μελέτη του τρόπου με τον οποίο τα μυρμήγκια επικοινωνούν μεταξύ τους τον κίνδυνο και τις διαδρομές της τροφής, για παράδειγμα εκκρίνοντας χημικές ουσίες.
Ο Έντουαρντ Ο. Γουίλσον προκάλεσε πολεμική το 1975, όταν εκδόθηκε το βιβλίο του «Sociobiology: the New Synthesis». Τότε, ορισμένοι επιστήμονες τού προσήψαν ότι υποστηρίζει ότι οι ανθρώπινες συμπεριφορές, όπως ο αλτρουισμός και η εχθρότητα, υπαγορεύονται μάλλον από τα γονίδια, ή από τη «φύση», παρά από τις συνθήκες του περιβάλλοντος και την ανατροφή. Επικριτές του τότε είχαν πει ότι η θεωρία του έχει ίχνη της ευγονικής.
Ζούσε σε κοινότητα συνταξιούχων στις βορειοανατολικές ΗΠΑ και πρόσφατα είχε εκδώσει το τελευταίο της μακράς σειράς των βιβλίων του για τη βιοποικιλότητα. 
 
Tο τελευταίο του βιβλίo στα ελληνικά έχει τον τίτλο «Γένεσις: Η απώτερη προέλευση των κοινωνιών», εκδόσεις.  Μτφρ. Αναστάσιος Λεγάκης και Μαρία Θεσσαλού, Επιμ. Δρ Διομήδης Πηγής, Εκδ. UTOPIA, Σελ. 176
 
Για αιώνες, τα σπουδαιότερα μυαλά της ανθρωπότητας -φιλόσοφοι, επιστήμονες και θεολόγοι- δεν έχουν καταφέρει να διατυπώσουν κάποιες διυποκειμενικά ελέγξιμες και κοινά αποδεκτές απαντήσεις στο θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης: Τι είμαστε και τι μας δημιούργησε.
 
Στο τελευταίο συγγραφικό πόνημά του, ο Εντουαρντ Ο. Γουίλσον (Edward O. Wilson), διερευνά την προέλευση της ανθρώπινης κοινωνικότητας. Στην προσπάθειά του να ανασυγκροτήσει την εξελικτική πορεία προς μια ολοένα και πιο σύνθετη κοινωνική συμπεριφορά των έμβιων όντων, ξεκινά από πολύ παλαιότερα σε σχέση με τα προηγούμενα έργα του και προτείνει μια ιδιαίτερα αποκαλυπτική περιγραφή της «απώτερης προέλευσης των κοινωνιών».
 
Υποστηρίζοντας αφενός ότι όλες οι θρησκευτικές πεποιθήσεις και τα φιλοσοφικά ερωτήματα μπορούν να αναχθούν τελικά σε καθαρά γενετικά και εξελικτικά στοιχεία και αφετέρου πως το σώμα και ο νους του ανθρώπου έχουν υλική υπόσταση που δεν παραβιάζει τους νόμους της φυσικής και της χημείας, ο Γουίλσον διατείνεται ότι ο μόνος τρόπος για να διαφωτίσουμε την εμφάνιση και τη λειτουργία των πιο σύνθετων κοινωνικών συμπεριφορών μας είναι να τις εξετάσουμε συγκριτικά με την εξέλιξη της «ευκοινωνικότητας» (eusociality) στα άλλα είδη οργανισμών, πέραν του ανθρώπινου είδους.
 
Μελετώντας τις διαφορετικές μορφές ζωικής κοινωνικότητας, ο Γουίλσον καταδεικνύει ότι τουλάχιστον δεκαεπτά -μεταξύ αυτών οι αφρικανικοί άτριχοι τυφλοπόντικες, οι γαρίδες των σφουγγαριών, οι σφήκες και οι αράχνες κ.ά.- έχουν αναπτύξει σύνθετες κοινωνίες που βασίζονται σε επίπεδα αλτρουισμού και συνεργασίας ανάλογα με αυτά του ανθρώπου.
Οπως ο Δαρβίνος στο έργο του «Η Καταγωγή του Ανθρώπου» (1871) είχε προτείνει την έρευνα της εξελικτικής μας προέλευσης μέσα από τη συγκριτική μελέτη της συμπεριφοράς των πιθήκων και των ανθρώπων, ο Γουίλσον εδώ εισηγείται την ανάγκη διεύρυνσης των σύγχρονων ερευνών για την εξελικτική πορεία της κοινωνικότητας σε απλούστερες μορφές συμπεριφοράς από αυτήν των πρωτευόντων ή των θηλαστικών!
 
Ετσι, στο «Γένεσις», ο πατέρας της σύγχρονης Κοινωνιοβιολογίας συνυφαίνει επιδέξια τις επιστημονικές έρευνες αιχμής του 21ου αιώνα με τις «κλασικές» διαφωτιστικές ιδέες του δαρβινικού ανθρωπισμού.

Το παραπάνω κείμενο αποτελεί συραφή δύο κειμένων που διαβάσαμε στην Εφημερίδα των Συντακτών. Link 1 Link 2