Βιβλία για το καλοκαίρι

ΒΑΦΕΙΑΔΗΣ Π. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ - IΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. 102+2 ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ, ΑΛΜΠΟΥΜ, ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ ΤΟ 1893 ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ
 

- Ποιος ήταν ο πρώτος μεγάλος σόουμαν;
- Πώς φτιάχνεις μια τεράστια καριέρα με 35 δολάρια;
- Ποια ήταν η πιο επιτυχημένη προπαγάνδα των ΗΠΑ;
- Γιατί ονομάστηκαν τα παράνομα ραδιόφωνα "πειρατικά";
- Ποιο τραγούδι σκανδάλισε όλον τον κόσμο;
- Πώς ένα βίντεο κλιπ έκανε πασίγνωστο και διαχρονικό ένα αποτυχημένο τραγούδι;
- Τι είναι το μάρκετινγκ του ανταρτοπόλεμου;
- Ποια είναι η καλύτερη συναυλιακή απάτη που έγινε ποτέ;
Τα παραπάνω ερωτήματα είναι απλώς το εφαλτήριο για ένα ταξίδι σε πέντε ηπείρους και τρεις αιώνες. Μια μεγάλη εκδρομή στις ΗΠΑ την περίοδο της Ποτοαπαγόρευσης, στη ρατσιστική Αλαμπάμα με τη Nina Simone, στην Ύδρα του Leonard Cohen, στην έκρυθμη Αθήνα της δεκαετίας του '60 μαζί με τους Rolling Stones, στο Λονδίνο με το κίνημα "Ροκ Ενάντια στον Ρατσισμό", στα γκέτα του Μπρονξ της Νέας Υόρκης με υπόκρουση χιπ χοπ, στην Τζαμάικα με τον Bob Marley, στο Μπουένος Άιρες με τον Astor Piazzolta, στην Ιαπωνία ακούγοντας μουσική με το πρώτο Walkman, στα νοσταλγικό 80's με τους a-ha, στη Θεσσαλονίκη με τους U2. Ιστορίες μουσικής από τη ζωή, για τη ζωή, με αποκλειστικές αφηγήσεις από τους Calexico, Anne Clark, Madrugada, Tuxedomoon κ.ά. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

«Όταν πιστεύεις σ’ αυτό που θέλεις να κάνεις κι όταν το κάνεις με μεράκι, ξεπερνάς όλα τα κλισέ της αγοράς. Ναι, τα μουσικά βιβλία μπορούν να είναι εμπορικά και να επανεκδίδονται, όπως μας απέδειξε ο Τάσος Βαφειάδης. Ο συγγραφέας, στο δεύτερο βιβλίο του, έβαλε πιο ψηλά τον πήχη. Συγκέντρωσε αφηγήσεις που αφορούν όχι μόνο τραγούδια, αλλά άλμπουμ, ορχηστρικά κομμάτια, συναυλίες, βίντεο κλπ, μέσα α

 
--------------------------------------------------------------------------------------------
 
GOES PETER -  ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ - ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Μάθε την ιστορία της επιστήμης και της τεχνολογίας, από τα πρώτα εργαλεία μέχρι τις πιο πρόσφατες εφευρέσεις.
Ποιο ήταν το πρώτο μέταλλο που επεξεργάστηκε ο άνθρωπος;
Πώς ζεσταίνονταν οι αρχαίοι Ρωμαίοι;
Τι απόσταση κάλυψε η πρώτη πτήση με κινητήρα;
Πότε ανέβηκε το πρώτο βίντεο στο YouTube;
Και: Θα καταφέρει άραγε ο άνθρωπος να κλωνοποιήσει και να επαναφέρει στη ζωή το μαμούθ;
Σε κάθε σελίδα θα βρεις θαυμαστές ανθρώπινες επινοήσεις και εφευρέσεις. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

"Κομψό, με αίσθηση του χιούμορ· αξίζει να το μελετήσεις ξανά και ξανά". (The Sunday Times για το Χρονολόγιο)
 
--------------------------------------------------------------------------------------------

NICOLAS CHEVASSUS-AU-LOUIS - ΑΠΑΤΕΣ ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ 
 
Η σύγχρονη επιστημονική πρακτική είναι σοβαρότατα «μολυσμένη» από την ευρύτερη βιομηχανία της εξαπάτησης και του ψεύδους. Ολοένα και συχνότερα η επιστημονική ενημέρωση και η αξιολόγηση των νέων προγραμμάτων έρευνας θυμίζουν διαφημιστική προώθηση προϊόντων και οι «μεγάλες επιστημονικές ειδήσεις» μοιάζουν με επικοινωνιακή εκστρατεία υπέρ ή κατά συγκεκριμένων επιστημονικών προγραμμάτων. Μολονότι αυτή η νέα επικοινωνιακή πρακτική ξεκίνησε με τις καλύτερες προθέσεις, συχνά αποδεικνύεται καθαρή εξαπάτηση.
Ακολουθώντας τις κυρίαρχες, στις μέρες μας, πρακτικές κατά την παραγωγή, την αξιολόγηση και τη διαχείριση της επιστημονικής γνώσης, ο συγγραφέας αυτού του πολύ επικαίρου βιβλίου καταλήγει στο δυσοίωνο συμπέρασμα ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια νέα γνωσιακή και κοινωνική παθολογία: την έκρηξη της επιστημονικής απάτης.
Από τη δεκαετία του 1980 και μετά, το πρόβλημα της παραποίησης και της απόκρυψης των επιστημονικών δεδομένων οξύνεται, ενώ στις μέρες μας, όπως αποκαλύπτει αυτό το βιβλίο με πλήθος παραδειγμάτων, οι επιβεβαιωμένες παραβιάσεις της επιστημονικής-μεθοδολογικής δεοντολογίας έχουν πολλαπλασιαστεί επικίνδυνα, καθιστώντας σχεδόν καθολικό το τρίπτυχο των εκδηλώσεων της επιστημονικής απάτης: κατασκευή, παραποίηση και λογοκλοπή δεδομένων, το περίφημο FFP.
Πράγματι, όπως δείχνει ο Νικολά Σεβασού-ο-Λουί, διδάκτωρ βιολογίας και κορυφαίος Γάλλος επιστημονικός δημοσιογράφος, οι απάτες στα εργαστήρια φυσικών επιστημών έχουν εκτιναχτεί στα ύψη τις δύο τελευταίες δεκαετίες, κυρίως στις βιοϊατρικές και φαρμακευτικές επιστήμες. Μάλιστα, ένα ποσοστό επιστημόνων της τάξης του 2% παραδέχονται ότι έχουν επινοήσει ή παραποιήσει αποτελέσματα μία φορά στην καριέρα τους. Το φαινομενικά μικρό αυτό ποσοστό ισοδυναμεί, ωστόσο, με 140.000 ενεργούς ερευνητές ανά τον κόσμο.
Το κάθε ένα από τα δεκαέξι κεφάλαια του βιβλίου εστιάζει και αναλύει επαρκώς τα συμπτώματα της νέας επιστημονικής παθολογίας. Πρόκειται για αξιόμεμπτες και αντιδεοντολογικές πρακτικές, που, μολονότι συνήθως παραμένουν αφανείς στους μη ειδικούς, δημιουργούν μια άκρως επικίνδυνη επιστημονική «κακογνωσία» και άρα μια επικίνδυνη τεχνοεπιστήμη!
Τυπικά συμπτώματα της επιστημονικής κακογνωσίας είναι π.χ. οι συγκρούσεις ερευνητικών συμφερόντων, η επιλεκτική ή μεροληπτική δημοσίευση δεδομένων σε επιστημονικά περιοδικά, οι ερευνητές-φαντάσματα που υπογράφουν τα άρθρα ενώ δεν συμμετείχαν στην έρευνα, η απόκρυψη δεδομένων ή κοινοποίηση ψευδών πληροφοριών σε συναδέλφους, η παραβίαση των πειραματικών πρωτοκόλλων και των υγειονομικών κανόνων στον πειραματισμό με ανθρώπους και ζώα, επίσης η στυγνή εκμετάλλευση νέων ερευνητών και η υποκλοπή της ερευνητικής εργασίας τους αποτελούν πλέον καθημερινές «επιστημονικές» πρακτικές.
Το «Απάτες στα εργαστήρια» δεν αποτελεί μόνο μια ανθολογία τέτοιων αθέμιτων και αντιδεοντολογικών επιστημονικών πρακτικών, αλλά και μια καταγγελία του εκφυλισμού και της αναπόφευκτης παρακμής της επιστημονικής έρευνας, όταν αυτή υιοθετεί άκριτα το παγκοσμιοποιημένο οικονομικό-εργασιακό πρότυπο και τις ηθικές αρχές της «ελεύθερης» Οικονομίας των Αγορών.
Ο Nicolas Chevassus-au-Louis καταφέρνει να αναδείξει επαρκώς τα περισσότερα φαινόμενα της επιστημονικής απάτης, που, στην εποχή μας, έχει προσλάβει πολύ ανησυχητικές διαστάσεις. Ομως, δεν πρόκειται τόσο για τη «φερεγγυότητα» ή την «αντικειμενικότητα» του επιστημονικού λόγου, που ασφαλώς πλήττονται από αυτές τις πρακτικές, αλλά για την ολοένα και μεγαλύτερη διείσδυση των fake news, δηλαδή των τεχνικών επικοινωνίας και μάρκετινγκ στην παραγωγή και τη μετάδοση της επιστημονικής γνώσης.
Διαφωτιστικό και πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της επιστημονικής παθολογίας είναι η πρόσφατη βιομηχανία των εμβολίων και των φαρμάκων κατά του κορονοϊού. Τα τεράστια οικονομικά-γεωπολιτικά συμφέροντα που διακυβεύονται σε αυτόν τον τομέα καθιστούν εξαιρετικά προβληματικές τις αντιεπιστημονικές λύσεις «εκτάκτου ανάγκης» και την «υπεύθυνη» ενημέρωση γι’ αυτά τα προϊόντα.
 
--------------------------------------------------------------------------------------------

AGUSTIN FUENTES - ΦΥΛΗ, ΜΟΝΟΓΑΜΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΨΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΑΣ ΛΕΝΕ
 
Η ρατσιστική απαξίωση της ανθρώπινης ύπαρξης για βιολογικούς λόγους, όπως π.χ. οι διαφορές στο χρώμα του δέρματος, στο φύλο ή σε άλλες ψυχοσωματικές διαφορές, θα κάνει την εμφάνισή της, πρώτη φορά, κατά τη νεωτερική εποχή. Εκτοτε, όχι μόνο οι εθνικές, αλλά και οι φυλετικές, πολιτισμικές και ταξικές ανισότητες μεταξύ των ανθρώπων ερμηνεύονται κατά το δοκούν, όχι ως «επίκτητες» και άρα τυχαίες ιστορικο-κοινωνικές διαφορές αλλά ως έμφυτες» βιολογικές διαφορές, που υποτίθεται ότι είναι εγγενείς στην ανθρώπινη φύση.
Οταν, όμως, κάποιος υποστηρίζει ότι μια ανθρώπινη «φυλή» ή ένα «φύλο» (προφανώς, τα δικά του!) είναι ανώτερα, ομορφότερα, δυνατότερα και ασφαλώς εξυπνότερα από το άλλο φύλο και τις άλλες ανθρώπινες φυλές, τότε αναμφίβολα είναι «ρατσιστής». Αν μάλιστα δεχτούμε ότι η υποθετική ανωτερότητα της φυλής ή του φύλου «μας» οφείλονται στα ιδιαίτερα γονίδιά «μας», στα τέλεια χρωμοσώματά «μας» και στους υπερ-ανεπτυγμένους εγκεφάλους «μας», τότε αυτή η υπεροχή δεν μπορεί να είναι τυχαία ή πρόσκαιρη, αλλά φυσική και... διαχρονική.
Γιατί άραγε, τον 21ο αιώνα, εξακολουθεί να είναι πολιτικά επίκαιρο και κοινωνικά επιβεβλημένο το να εξετάζουμε την επιστημονική νομιμότητα τέτοιων ρατσιστικών και φυλετικών ιδεολογημάτων; Επειδή, όπως κατ’ επανάληψη έχει διαπιστωθεί στην Ιστορία, σε περιόδους κοινωνικής κρίσης και οικονομικής ύφεσης τείνουν να πληθαίνουν τα δόλια επιχειρήματα υπέρ της ανισότητας των ανθρώπων και των απανθρωποποιητικών ρατσιστικών πρακτικών.
Εξάλλου, όπως μας υπενθυμίζει η ανάγνωση αυτού του πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου, οι ρατσιστικές ιδέες δεν παραμένουν αμετάβλητες στον χρόνο: για να μπορούν να ασκούν τη μυθοποιητική ιδεολογική τους λειτουργία και άρα τη διαβρωτική κοινωνική δράση τους, οφείλουν να εξελίσσονται και να προσαρμόζονται στις νέες ιστορικές συγκυρίες.
Διόλου περίεργο, λοιπόν, ότι ο διάσημος βιοανθρωπολόγος Agustin Fuentes, καθηγητής στο κορυφαίο Πανεπιστήμιο Πρίνστον, με πολύ πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό έργο, επέλεξε σε αυτό το τελευταίο του βιβλίο να αντιμετωπίσει τους τρεις πιο επίμονους και διαδεδομένους κοινωνικούς μύθους σχετικά με την ανθρώπινη φύση: 1) ότι οι άνθρωποι διακρίνονται σε βιολογικές φυλές ή ράτσες, 2) ότι είναι εκ φύσεως ένα βίαιο και επιθετικό είδος και 3) ότι τα δύο φύλα, οι άνδρες και οι γυναίκες, διαφέρουν τόσο γενετικά όσο και εγκεφαλικά μεταξύ τους.
Στο «Φυλή, μονογαμία και άλλα ψέματα που σας λένε», ο συγγραφέας πετυχαίνει να παρουσιάσει, με τρόπο συναρπαστικό και τεκμηριωμένο, τα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα από διάφορες επιστήμες -Ανθρωπολογία, Μοριακή και Εξελικτική Βιολογία, Νευροψυχολογία- που απορρίπτουν τα νέα ψευδοεπιστημονικά επιχειρήματα που προβάλλονται σήμερα, για να υποστηρίξουν αυτά τα τρία πολύ διαδεδομένα κοινωνικά μυθεύματα.
Καταρρίπτοντας, ωστόσο, αυτούς τους τρεις μύθους για την ανθρώπινη φύση, ο συγγραφέας δεν παραλείπει να μας υπενθυμίζει ότι η διάδοση τέτοιων «αφελών» ψευδοεπιστημονικών προκαταλήψεων δεν πρέπει να θεωρείται ποτέ κοινωνικά αθώα ή επιστημονικά αφελής, αφού στοχεύει στο να δημιουργήσει δυσπιστία και φόβο απέναντι στους «άλλους». Ανθρώπινα συναισθήματα που, με τη σειρά τους, αποτελούν το αναγκαίο υπόστρωμα για την εφαρμογή των πιο απάνθρωπων ρατσιστικών πολιτικών.
 
--------------------------------------------------------------------------------------------

ΝΑΙΑΛ ΦΕΡΓΚΙΟΥΣΟΝ - Η ΠΛΑΤΕΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΥΡΓΟΣ, ΔΙΚΤΥΑ, ΙΕΡΑΡΧΙΕΣ ΚΑΙ Η ΠΑΛΗ ΓΙΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΙΣΧΥ
 
Στο βιβλίο «Η πλατεία και ο πύργος», που μεταφράστηκε άψογα στα ελληνικά, ο διάσημος ιστορικός Νάιαλ Φέργκιουσον ερευνά τις περιπλοκές σχέσεις, δηλαδή τις υπόγειες αλληλεπιδράσεις και τις συγκρούσεις, που σε κάθε ιστορική εποχή αναπτύσσονται ανάμεσα στα ανθρώπινα δίκτυα (πλατείες) και τις ιεραρχικές δομές εξουσίας (πύργοι).
Μέχρι πρόσφατα, το ενδιαφέρον των ιστορικών επικεντρωνόταν κυρίως στους «πύργους», δηλαδή στην ιστορία των ιεραρχικών δομών άσκησης εξουσίας, παραβλέποντας ή και απαξιώνοντας τη σημασία των «πλατειών», λες και η ιστορία διαμορφώνεται μόνο από τους εκάστοτε ηγέτες (βασιλείς, αυτοκράτορες, πρωθυπουργούς, στρατηλάτες). Αυτό το ιστορικό μύθευμα επιχειρεί να αποκαλύψει αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, αναδεικνύοντας, αφενός, τον διαχρονικό ρόλο των δικτύων στις ανθρώπινες κοινωνικές σχέσεις και, αφετέρου, τεκμηριώνοντας τη σημασία των εξωθεσμικών και των αφανών διαύλων επικοινωνίας στην ανθρώπινη ιστορία.
Μολονότι ο 21ος αιώνας περιγράφεται ως η «Εποχή των Δικτύων», ο Νάιαλ Φέργκιουσον δείχνει, αντίθετα, ότι τα δίκτυα ήταν πάντα ανάμεσά μας, κυριολεκτικά μέσα μας: από τη δομή του εγκεφάλου μας ώς την τροφική αλυσίδα, από το οικογενειακό δέντρο μέχρι τον ελευθεροτεκτονισμό.
Σε ολόκληρη την επίσημη ιστορία, οι «ιεραρχίες» εγκατεστημένες σε ψηλούς πύργους ισχυρίζονταν πως κυβερνούν και προάγουν, από μόνες τους, κάθε ιστορική καινοτομία. Μια ψευδαίσθηση παντοδυναμίας και απόλυτου ελέγχου των ιστορικών εξελίξεων από τις «ιεραρχίες», δηλαδή από ένα ιδιαίτερο είδος δικτύου άσκησης της εξουσίας, που στις μέρες μας, χάρη στην τεχνολογία του Παγκόσμιου Ιστού ή Διαδικτύου, έχει εκλάβει πλανητικές διαστάσεις, οπότε και η ιεραρχία έχει γίνει... διαδικτυακή!
Στην πραγματικότητα, όμως, η ιστορία δεν γράφεται από τους «πύργους», αλλά από τα συνήθως αφανή δίκτυα που, κάθε ιστορική εποχή, διαμορφώνονται και δρουν στις «πλατείες», διότι, όπως τεκμηριώνεται στο «Η πλατεία και ο πύργος», μόνο αυτά τα ευέλικτα κοινωνικά δίκτυα έχουν την τάση και την ανάγκη να καινοτομούν, επειδή μέσα σε αυτά εκκολάπτονται και διασπείρονται νέες επαναστατικές ιδέες.
Από τις σέκτες της αρχαίας Ρώμης μέχρι τις δυναστείες της Αναγέννησης, από τους Ιδρυτές Πατέρες του έθνους μέχρι το Φέισμπουκ, το βιβλίο εξιστορεί την άνοδο, την πτώση και την εκ νέου επανεπινόηση των δικτύων, δείχνοντας με ιστορικά ελέγξιμα παραδείγματα πώς η επιστημονική θεωρία των Δικτύων –έννοιες όπως συσταδοποίηση, βαθμοί διαχωρισμού, ασθενείς δεσμοί και μεταβατικές φάσεις– αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε το παρελθόν και το παρόν.
Πάντως, η αναγνώριση του τεχνολογικά αναβαθμισμένου ρόλου των δικτύων στην εποχή μας δεν οδηγεί τον ιστορικό Φέργκιουσον στην άκριτη αποδοχή της σύγχρονης διαδικτυακής ουτοπίας που προπαγανδίζεται από τους «netizen», τους πολίτες του κυβερνοχώρου, για μια δήθεν ελεύθερη και διαδικτυακά ίση ανθρωπότητα, χάρη στις ιστορικά πρωτοφανείς δυνατότητες του Διαδικτύου: του ψηφιακού επικοινωνιακού δικτύου που, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας, δεν χαρακτηρίζεται τόσο από δημοκρατική ισότητα και ελευθερία όσο μάλλον από υπερβολική βία και μαζική χειραγώγηση από τα ανεξέλεγκτα «fake news».
Το Διαδίκτυο δεν αλλάζει, ούτε μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, αντίθετα, έχει περιπλέξει περισσότερο τις σχέσεις μεταξύ ιεραρχιών και δικτύων, μεταξύ του πύργου και της πλατείας. «Φυσικά, ποτέ δεν υπήρξαν τόσο εκτεταμένα δίκτυα όπως αυτά που βλέπουμε στον κόσμο σήμερα. Ούτε και η διάδοση των πληροφοριών -ή, εξάλλου, των ασθενειών– ήταν ποτέ τόσο γρήγορη. Ομως, η κλίμακα και η ταχύτητα δεν είναι το παν», υποστηρίζει ο Φέργκιουσον. Και με αυτό το διαφωτιστικό βιβλίο μάς υπενθυμίζει ότι όσο θα αγνοούμε την εξέλιξη των πολύ πιο μικρών και αργών δικτύων του παρελθόντος, δεν θα καταλάβουμε ποτέ τα τεράστια, ταχύτατα και άναρχα δίκτυα του καιρού μας.
* Ο Νάιαλ Φέργκιουσον (Niall Ferguson) γεννήθηκε το 1964 στη Γλασκόβη, είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και στο London School of Economics (LSE), μέλος του Κολεγίου Jesus του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και μέλος του Ινστιτούτου Hoover του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ. Θεωρείται από τους πιο πρωτότυπους και ανανεωτικούς ιστορικούς των ημερών μας, με ειδίκευση στη διεθνή και την οικονομική ιστορία. Είναι συγγραφέας πολλών αξιόλογων βιβλίων, ενώ αρθρογραφεί στα σημαντικότερα περιοδικά και εφημερίδες του διεθνούς Τύπου.